{"id":7770,"date":"2025-06-02T08:44:34","date_gmt":"2025-06-02T01:44:34","guid":{"rendered":"https:\/\/apanano.com\/vi\/?p=7770"},"modified":"2025-06-02T08:44:34","modified_gmt":"2025-06-02T01:44:34","slug":"tryptophan-vai-tro-va-chuc-nang-tren-ga-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/news\/tryptophan-vai-tro-va-chuc-nang-tren-ga-de\/","title":{"rendered":"Tryptophan \u2013 Vai tr\u00f2 v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng tr\u00ean g\u00e0 \u0111\u1ebb"},"content":{"rendered":"<p><strong>B\u1ed5 sung L-Tryptophan v\u00e0o kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi (gi\u00fap gi\u1ea3m hung h\u0103ng, m\u1ed5 l\u00f4ng v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0103n th\u1ecbt \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i), c\u00e1c ch\u1ec9 ti\u00eau n\u0103ng su\u1ea5t (c\u1ea3i thi\u1ec7n l\u01b0\u1ee3ng \u0103n v\u00e0o, s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng), kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a (t\u1ed1i \u0111a h\u00f3a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 enzyme), c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e2n b\u1eb1ng h\u1ec7 vi sinh \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t (l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c vi sinh v\u1eadt g\u00e2y b\u1ec7nh).<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tryptophan (Trp) l\u00e0 axit amin gi\u1edbi h\u1ea1n th\u1ee9 ba trong kh\u1ea5u ph\u1ea7n \u0103n d\u1ef1a tr\u00ean \u0111\u1eadu n\u00e0nh v\u00e0 ng\u00f4 \u1edf g\u00e0 \u0111\u1ebb (Bertechini, 2012). Tryptophan ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 t\u1ed5ng h\u1ee3p protein nh\u1eb1m duy tr\u00ec s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng, ngo\u00e0i ra Trp c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee9c n\u0103ng kh\u00e1c, n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0 vai tr\u00f2 ti\u1ec1n ch\u1ea5t c\u1ee7a serotonin. Serotonin l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00ean h\u1ec7 th\u1ea7n kinh, gi\u00fap gi\u1ea3m h\u00e0nh vi hung h\u0103ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u0103ng th\u1eb3ng th\u00f4ng qua kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00edch nghi v\u1edbi b\u1ea9y \u0111\u00e0n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng (Martin v\u00e0 cs., 2000).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n c\u0169ng mang l\u1ea1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a \u1edf c\u00e1, g\u00e0 \u0111\u1ebb v\u00e0 chu\u1ed9t (Wen v\u00e0 cs., 2014; Dong v\u00e0 cs., 2012; Raju v\u00e0 cs., 2000). Ng\u00f4 chi\u1ebfm m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ec7 l\u1edbn trong kh\u1ea5u ph\u1ea7n T\u0102CN t\u1ea1i Brazil, tuy nhi\u00ean ng\u00f4 l\u1ea1i ch\u1ec9 ch\u1ee9a 0,06% Trp ti\u00eau h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c, trong khi \u0111\u1eadu n\u00e0nh ch\u1ee9a 0,59% (Rostagno v\u00e0 cs., 2017). Do \u0111\u00f3, vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c nguy\u00ean li\u1ec7u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhu c\u1ea7u b\u1ed5 sung Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-scaled.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-80966\" src=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-scaled.png\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" srcset=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-scaled.png 2560w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-300x170.png 300w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-1024x581.png 1024w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-768x436.png 768w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-1536x871.png 1536w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1-4-2048x1162.png 2048w\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"397\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>H\u00ecnh 1. Con \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a Trp (Ngu\u1ed3n: Le\u2019 Floch v\u00e0 Seve, 2007)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>S\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a Trp<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a Trp di\u1ec5n ra theo nhi\u1ec1u con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c nhau (H\u00ecnh 1). Qu\u00e1 tr\u00ecnh kh\u1eed amin v\u00e0 kh\u1eed carboxyl c\u1ee7a Trp s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh kynurenine \u1edf gan v\u00e0 n\u00e3o. Trong khi \u0111\u00f3, Trp c\u0169ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 ti\u1ec1n ch\u1ea5t cho s\u1ef1 t\u1ed5ng h\u1ee3p serotonin trong n\u00e3o v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a, con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh hydroxyl h\u00f3a v\u00e0 kh\u1eed carboxyl t\u1eeb con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng cu\u1ed1i c\u00f9ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n ho\u00e1 Trp di\u1ec5n ra th\u00f4ng qua qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n amin (transamination), t\u1ea1o th\u00e0nh indole-pyruvate (Sall\u00e9e v\u00e0 cs., 2014).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u01a1n 90% Trp \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n h\u00f3a th\u00f4ng qua con \u0111\u01b0\u1eddng kynurenine, trong \u0111\u00f3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ea5t chuy\u1ec3n h\u00f3a ch\u1ee9c n\u0103ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 mi\u1ec5n d\u1ecbch (Stone v\u00e0 CS., 2013). Axit nicotinic \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb Trp trong con \u0111\u01b0\u1eddng kynurenine, c\u1ea7n thi\u1ebft trong dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt d\u1ea1 d\u00e0y \u0111\u01a1n v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng ch\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u00f4 h\u1ea5p t\u1ebf b\u00e0o. C\u00e1c ch\u1ea5t truy\u1ec1n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng NADH v\u00e0 NADPH \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb axit nicotinic, ch\u00fang \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 c\u1ea7n thi\u1ebft trong vi\u1ec7c t\u1ea1o ra ATP trong chu\u1ed7i h\u00f4 h\u1ea5p. Do \u0111\u00f3, thi\u1ebfu h\u1ee5t axit nicotinic c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu h\u1ee5t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e2n b\u1eb1ng sinh l\u00fd c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed g\u00e2y ch\u1ebft (Santin v\u00e0 cs., 2000).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a Trp<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trp c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi a-amino- \u00df-indolepropionic acid, tham gia v\u00e0o nhi\u1ec1u ch\u1ee9c n\u0103ng sinh l\u00fd kh\u00e1c nhau (Le Floc\u2019h v\u00e0 cs., 2011). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t axit amin thi\u1ebft y\u1ebfu \u0111\u1ed1i v\u1edbi gia c\u1ea7m, c\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa (Wu v\u00e0 cs., 2014), v\u00ec c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 t\u1ed5ng h\u1ee3p Trp, do \u0111\u00f3 n\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p th\u00f4ng qua kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trp c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t axit amin ch\u1ee9c n\u0103ng, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c axit amin kh\u00e1c nh\u01b0 arginine, cysteine, methionine, nh\u1eefng ch\u1ea5t n\u00e0y c\u00f3 vai tr\u00f2 \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n h\u00f3a quan tr\u1ecdng nh\u1eb1m c\u1ea3i thi\u1ec7n s\u1ee9c kh\u1ecfe, kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1ed1ng, t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh s\u1ea3n \u1edf \u0111\u1ed9ng v\u1eadt (Wu, 2020).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trp v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ea5t chuy\u1ec3n ho\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c duy tr\u00ec c\u00e2n b\u1eb1ng mi\u1ec5n d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t (Gao v\u00e0 cs., 2018). B\u00ean c\u1ea1nh vi\u1ec7c t\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9c \u0103n ti\u00eau th\u1ee5 \u1edf gia c\u1ea9m, Trp c\u00f2n gi\u00fap n\u00e2ng cao hi\u1ec7u su\u1ea5t s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c ch\u1ea5t li\u00ean k\u1ebft hormone (Sarsour v\u00e0 cs., 2021; Khattak v\u00e0 Helmbrecht, 2019; Ducy v\u00e0 Karsenty, 2010; Le Floc\u2019h v\u00e0 cs., 2008).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trp c\u0169ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t v\u00e0 sinh l\u00fd kh\u00e1c nhau \u1edf \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 t\u1ed5ng h\u1ee3p ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh v\u00e0 vitamin B3. Trp c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ee7a h\u1ec7 vi sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a b\u1eb1ng enzyme v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eb1ng enzyme.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, Trp c\u00f2n c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng qua vi\u1ec7c k\u00edch th\u00edch s\u1ea3n xu\u1ea5t serotonin, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch (Khattak v\u00e0 cs., 2019; Bello v\u00e0 cs., 2018; Bai v\u00e0 cs., 2014; Wen v\u00e0 cs., 2014; De Ponti v\u00e0 cs., 2007; Tirapegui, 2004).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tryptophan \u2013 Hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi c\u1ee7a v\u1eadt nu\u00f4i<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trp c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u00e0nh vi c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 gi\u1ea3m h\u00e0nh vi m\u1ed5 l\u00f4ng, \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, theo sau \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0103n th\u1ecbt \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf gia c\u1ea9m (Birkl v\u00e0 cs., 2019; Van Krimpen v\u00e0 cs., 2005; Van Hierden v\u00e0 cs., 2004).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c Trp gi\u00fap \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u00e0nh vi s\u1ebd mang l\u1ea1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn ph\u00fac l\u1ee3i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt. Hi\u1ec7u qu\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng qua serotonin, m\u1ed9t ch\u1ea5t tham gia v\u00e0o nhi\u1ec1u ch\u1ee9c n\u0103ng sinh l\u00fd nh\u01b0: \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3, ki\u1ec3m so\u00e1t h\u00e0nh vi \u0103n u\u1ed1ng, h\u00e0nh vi t\u00ednh d\u1ee5c, ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c k\u00edch th\u00edch g\u00e2y s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u1ea3n \u1ee9ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u0103ng th\u1eb3ng (Lucki, 1998). Kho\u1ea3ng 1 \u2013 2% l\u01b0\u1ee3ng serotonin c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t qua con \u0111\u01b0\u1eddng serotonergic trong c\u00e1c neuron \u1edf n\u00e3o, trong khi kho\u1ea3ng 95% serotonin c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t, l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 ti\u1ebft ra b\u1edfi c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o \u1edf ni\u00eam m\u1ea1c ru\u1ed9t, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o enterochromaffin (Gershon v\u00e0 Tack, 2007).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tryptophan v\u00e0 n\u0103ng su\u1ea5t s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nhu c\u1ea7u Trp \u1edf g\u00e0 \u0111\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 nh\u01b0: tu\u1ed5i c\u1ee7a g\u00e0, th\u00e0nh ph\u1ea7n dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng axit amin trung t\u00ednh chu\u1ed7i d\u00e0i, c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh to\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong nghi\u00ean c\u1ee9u, l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9c \u0103n ti\u00eau th\u1ee5, di truy\u1ec1n, v\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c. V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn m\u1ee9c khuy\u1ebfn ngh\u1ecb Trp cho g\u00e0 \u0111\u1ebb dao \u0111\u1ed9ng t\u1eeb 0,15 \u2013 0,23% (Khattak v\u00e0 cs., 2019; Mousavi v\u00e0 CS., 2018; Dong v\u00e0 cs., 2017; Rostagno v\u00e0 cs., 2017; Peganova v\u00e0 cs., 2003; Harms v\u00e0 Russel, 2000; Coon v\u00e0 Zhang, 1999; NRC, 1994).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Kattak v\u00e0 Helmbrecht (2019) v\u00e0 Peganova v\u00e0 cs, (2003) cho th\u1ea5y, t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng cao, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 97% v\u00e0 84%, khi b\u1ed1 sung Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, Wen v\u00e0 cs, (2019) v\u00e0 Cardoso v\u00e0 cs, (2014), khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c gi\u1ed1ng g\u00e0 kh\u00e1c nhau v\u00e0 g\u00e0 c\u00f3 tu\u1ed5i l\u1edbn h\u01a1n, c\u0169ng ghi nh\u1eadn t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ebb cao, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 81% v\u00e0 94%, khi b\u1ed5 sung Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n. Cardoso v\u00e0 cs, (2014) \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ebb cao nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fd gi\u1ea3i l\u00e0 do m\u1ee9c Trp cao trong kh\u1ea5u ph\u1ea7n \u0103n (B\u1ea3ng 1).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-80967\" src=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4.png\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" srcset=\"https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4.png 2189w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4-300x215.png 300w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4-1024x733.png 1024w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4-768x549.png 768w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4-1536x1099.png 1536w, https:\/\/nhachannuoi.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-4-2048x1465.png 2048w\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"501\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>B\u1ea3ng 1. C\u00e1c m\u1ee9c Tryptophan v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ec9 ti\u00eau s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf g\u00e0 \u0111\u1ebb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cardoso v\u00e0 cs, (2014) cho th\u1ea5y 25,44% l\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 ti\u00eau ho\u00e1 t\u1ed1i \u01b0u c\u1ee7a Trp tr\u00ean lysine (Trp: Lys) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng t\u1ed1i \u0111a \u1edf g\u00e0 \u0111\u1ebb l\u00f4ng tr\u1eafng gi\u1ed1ng Dekalb t\u1eeb 60 \u2013 76 tu\u1ea7n tu\u1ed5i, s\u1eed d\u1ee5ng m\u00f4 h\u00ecnh ph\u1ea7n t\u00edch \u0111a th\u1ee9c b\u1eadc hai. Trong khi \u0111\u00f3, Hendrix (2020) cho th\u1ea5y, t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1ed1i \u01b0u c\u1ee7a Trp:Lys l\u00e0 22% trong c\u00f9ng giai \u0111o\u1ea1n. Rostagno v\u00e0 cs, (2017) \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t t\u1ef7 l\u1ec7 23% cho g\u00e0 \u0111\u1ebb l\u00f4ng tr\u1eafng v\u00e0 n\u00e2u trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ebb. Katthak v\u00e0 Helmbrecht (2019) \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c m\u1ee9c Trp ti\u00eau h\u00f3\u00e1 t\u1eeb 0,10% \u2013 0,31% trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n d\u1ef1a tr\u00ean ng\u00f4 v\u00e0 l\u00faa m\u00ec d\u00e0nh cho g\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00f4ng n\u00e2u trong giai \u0111o\u1ea1n t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ebb \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ea5y l\u01b0\u1ee3ng \u0103n v\u00e0o \u0111\u00e3 t\u0103ng 2,7% \u1edf nh\u00f3m g\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0103n kh\u1ea9u ph\u1ea7n ch\u1ee9a 0,25% Trp ti\u00eau h\u00f3a, so v\u1edbi nh\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0103n 0,10%.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, Katthak v\u00e0 Helmbrecht (2019) c\u0169ng ghi nh\u1eadn \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Trp l\u00ean ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng. Ph\u00e2n t\u00edch h\u1ed3i quy cho th\u1ea5y, m\u1ee9c 0,22% Trp ti\u00eau h\u00f3a trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n gi\u00fap c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng v\u1ecf tr\u1ee9ng bao g\u1ed3m \u0111\u1ed9 d\u00e0y v\u00e0 m\u1eadt \u0111\u1ed9, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 ti\u00eau h\u00f3a c\u1ee7a Trp:Lys l\u00e0 27,5%.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dong v\u00e0 cs, (2010) \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch vi\u1ec7c b\u1ed5 sung Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb \u0111\u00e3 gi\u00fap t\u0103ng t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ebb nh\u1edd t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Trp trong vi\u1ec7c t\u0103ng ti\u1ebft hormone gonadotropin c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea3i thi\u1ec7n kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1eed d\u1ee5ng protein (Dong v\u00e0 cs., 2010). Theo nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Russell v\u00e0 Harms (1999), m\u1ee9c Trp d\u01b0\u1edbi 0,13% trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ea3m s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng \u1edf g\u00e0 \u0111\u1ebb. Ngo\u00e0i ra, c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb c\u00e1c nguy\u00ean li\u1ec7u c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cao c\u00e1c axit amin trung t\u00ednh chu\u1ed7i d\u00e0i nh\u01b0 isoleucine, valine, leucine, phenylalanine v\u00e0 tyrosine, v\u00ec c\u00e1c axit amin n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nhu c\u1ea7u Trp (Peganova v\u00e0 Eder, 2002). Theo Boa Ventura (2013), trong c\u00e1c kh\u1ea9u ph\u1ea7n ph\u1ee9c t\u1ea1p d\u00e0nh cho g\u00e0 \u0111\u1ebb th\u01b0\u01a1ng ph\u1ea9m (\u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i tr\u1ed9n t\u1eeb c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 gi\u00e0u axit amin trung t\u00ednh chu\u1ed7i d\u00e0i), Trp l\u00e0 axit amin gi\u1edbi h\u1ea1n th\u1ee9 hai, sau threonine.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c b\u1ed5 sung Trp trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u00e0nh vi, gi\u00fap gi\u1ea3m t\u00ednh hung h\u0103ng, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ed5 l\u00f4ng v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i. Ngo\u00e0i ra, Trp c\u00f2n c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c ch\u1ec9 ti\u00eau n\u0103ng su\u1ea5t, nh\u01b0 t\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0103n v\u00e0o, s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tryptophan c\u0169ng gi\u00fap t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a, t\u1ed1i \u01b0u ho\u00e1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1ng oxy h\u00f3\u00e1 \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 enzyme; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u00f3p ph\u1ea7n c\u00e2n b\u1eb1ng h\u1ec7 vi sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t, gi\u00fap gi\u1ea3m s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a vi sinh v\u1eadt g\u00e2y b\u1ec7nh. Theo k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a Katthak v\u00e0 Helmbrecht (2019), m\u1ee9c Trp ti\u00eau ho\u00e1 l\u00ean \u0111\u1ebfn 0,22% trong kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 Trp:Lys ti\u00eau h\u00f3a l\u00ean \u0111\u1ebfn 27,5% \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong vi\u1ec7c t\u0103ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee9ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Ch\u0103n nu\u00f4i Vi\u1ec7t Nam<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1ed5 sung L-Tryptophan v\u00e0o kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n c\u1ee7a g\u00e0 \u0111\u1ebb c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi (gi\u00fap gi\u1ea3m hung h\u0103ng, m\u1ed5 l\u00f4ng v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0103n th\u1ecbt \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i), c\u00e1c ch\u1ec9 ti\u00eau n\u0103ng su\u1ea5t (c\u1ea3i thi\u1ec7n l\u01b0\u1ee3ng &hellip; <a class=\"kt-excerpt-readmore\" href=\"https:\/\/www.apanano.com\/en\/news\/tryptophan-vai-tro-va-chuc-nang-tren-ga-de\/\" aria-label=\"Tryptophan \u2013 Vai tr\u00f2 v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng tr\u00ean g\u00e0 \u0111\u1ebb\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":722,"featured_media":7731,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"sfsi_plus_gutenberg_text_before_share":"","sfsi_plus_gutenberg_show_text_before_share":"","sfsi_plus_gutenberg_icon_type":"","sfsi_plus_gutenberg_icon_alignemt":"","sfsi_plus_gutenburg_max_per_row":"","footnotes":""},"categories":[27,89],"tags":[72,1055,1056,701,125,1057],"class_list":["post-7770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-industry-news","tag-chan-nuoi","tag-ga-de","tag-khoa-hoc-ky-thuat","tag-nuoi-ga","tag-thuoc-thu-y","tag-tryptophan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/722"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7771,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions\/7771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.apanano.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}