Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, stress nhiệt luôn là “kẻ thù thầm lặng” của ngành chăn nuôi gia cầm. Nhiệt độ môi trường tăng cao không chỉ làm giảm năng suất mà còn kéo theo hàng loạt rủi ro về sức khỏe, tăng tỷ lệ chết và chi phí sản xuất.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trang trại vẫn áp dụng các biện pháp chống nóng chưa đúng cách, thậm chí phản tác dụng. Dưới đây là 10 sai lầm phổ biến mà người chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý.
1. Giảm mật độ nuôi quá trễ
Nhiều trại chỉ bắt đầu giảm mật độ khi nhiệt độ đã tăng cao, lúc này đàn gà đã bị stress rõ rệt. Việc giảm mật độ cần được thực hiện sớm ngay từ đầu mùa nóng để hạn chế tích nhiệt trong chuồng.
2. Chỉ tăng quạt mà không giảm nhiệt
Tăng số lượng quạt giúp lưu thông không khí nhưng không làm giảm nhiệt độ thực tế. Nếu không kết hợp với hệ thống làm mát như cooling pad hoặc phun sương, hiệu quả chống nóng sẽ rất hạn chế.
3. Nước uống không được làm mát
Nhiều trang trại bỏ qua yếu tố nhiệt độ nước. Khi nước uống >30°C, gà giảm tiêu thụ nước hoặc uống kém hiệu quả, dẫn đến mất cân bằng điện giải và giảm khả năng điều hòa thân nhiệt.
4. Không bổ sung điện giải và vitamin
Trong điều kiện nắng nóng, gà mất nước và khoáng qua hô hấp (panting). Nếu không bổ sung điện giải (Na⁺, K⁺, Cl⁻) và vitamin (đặc biệt là C, E), khả năng chống stress của đàn sẽ giảm đáng kể.
5. Cho ăn vào thời điểm nóng nhất trong ngày
Việc cho ăn vào buổi trưa làm tăng sinh nhiệt do quá trình tiêu hóa, khiến gà dễ rơi vào trạng thái sốc nhiệt. Thời điểm cho ăn tối ưu là sáng sớm và chiều tối.
6. Không kiểm soát chất lượng nước (biofilm)
Nhiệt độ cao là điều kiện lý tưởng cho biofilm phát triển trong hệ thống nước. Lớp màng sinh học này không chỉ chứa vi khuẩn gây bệnh mà còn làm giảm hiệu quả của chất sát trùng như chlorine. Đây là nguyên nhân tiềm ẩn gây bùng phát bệnh trong mùa nóng.
7. Chuồng trại thông gió kém
Nhiều trại chưa tối ưu thiết kế thông gió (ventilation), dẫn đến tích tụ nhiệt và khí độc như NH₃. Điều này làm trầm trọng thêm stress nhiệt và ảnh hưởng đến hệ hô hấp của gà.
8. Không điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng
Khẩu phần giàu protein thô làm tăng sinh nhiệt trong quá trình chuyển hóa. Nếu không điều chỉnh (giảm protein, tăng năng lượng từ chất béo), hiệu quả chăn nuôi sẽ giảm rõ rệt trong mùa nóng.
9. Không theo dõi nhiệt độ và độ ẩm thực tế
Chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan mà không sử dụng thiết bị đo (nhiệt kế, ẩm kế) khiến người nuôi khó đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm. Đặc biệt, chỉ số nhiệt – ẩm (THI) mới là yếu tố phản ánh đúng mức độ stress nhiệt.
10. Phản ứng chậm khi gà có dấu hiệu stress
Các biểu hiện như há mỏ, dang cánh, tụ lại gần máng nước thường bị xem nhẹ. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm. Nếu không can thiệp kịp thời, nguy cơ chết hàng loạt có thể xảy ra chỉ trong vài giờ.
Stress nhiệt không phải là vấn đề mới, nhưng lại là nguyên nhân gây thiệt hại lớn nhất trong chăn nuôi gia cầm mùa nóng. Điều đáng lưu ý là phần lớn thiệt hại không đến từ yếu tố thời tiết, mà từ những sai lầm trong quản lý và vận hành trại.
Việc nhận diện đúng và tránh các sai lầm phổ biến sẽ giúp người chăn nuôi:
- Duy trì năng suất ổn định
- Giảm chi phí sản xuất
- Nâng cao hiệu quả kinh tế
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, chống nóng không còn là giải pháp tình thế, mà cần được xem là một chiến lược quản lý bắt buộc trong chăn nuôi hiện đại.
Nguồn tin: VietPoultry
